சிறப்புமிக்க பௌத்த தலமான சாரநாத் நினைவிடம், உத்தியோகபூர்வமாக யுனெஸ்கோ (UNESCO) உலக பாரம்பரியப் பட்டியலில் சேர்க்கப்பட்டுள்ளது.
இப்பட்டியலில் இணைக்கப்பட்டுள்ள இந்தியாவின் 45 ஆவது நினைவிடம் இதுவெனத் தெரிவிக்கப்படுகின்றது.
எமது ததாகத புத்த பெருமான் புத்திpermission எய்திய பின்னர் வாரணாசிக்கு விஜயம் செய்து, பஞ்சவர்க்க தபசிகளுக்குத் தனது முதலாவது தர்ம போதனையான ‘தம்சக் பெவத்தும் சூத்திரத்தை’ (தர்மசக்கர பிரவர்த்தன சூத்திரம்) தேசனை செய்தது இந்தச் சாரநாத் புனித பூமியிலாகும்.
புத்த நிலையை அடைந்த பின்னர், தான் கண்டறிந்த சத்தியத்தை உலகிற்கு போதிக்க முடிவு செய்த புத்த பெருமான், அதற்காக வாரணாசிக்கு அருகில் அமைந்துள்ள சாரநாத் வனத்தைத் தேர்ந்தெடுத்தார்.
வாரணாசியில் இருந்து சுமார் 10 கிலோமீட்டர் தொலைவில் அமைந்துள்ள சாரநாத் புனித பூமி, இன்றளவும் தொல்பொருள் முக்கியத்துவத்துடன் பாதுகாத்து பராமரிக்கப்பட்டு வருகின்றது.
புத்த பெருமான் தனது முதல் தர்ம போதனையை வழங்கிய இடத்தை அடையாளப்படுத்தும் 'தமேக் ஸ்தூபி' (Dhamek Stupa), மூலPerspective குடீ விகாரை மற்றும் சௌகண்டி ஸ்தூபி ஆகியன இங்குள்ள முக்கிய இடங்களாகும்.
கிமு 273 முதல் 232 வரையிலான காலப்பகுதியில் அசோக சக்கரவர்த்தியினால் அமைக்கப்பட்ட சிம்மத் தூண் (Ashoka Pillar) இங்குள்ள மற்றுமொரு முக்கிய அம்சமாகும். அதில் காணப்படும் சிம்ம முத்திரை தற்போது இந்தியாவின் தேசிய இலச்சினையாகப் பயன்படுத்தப்படுகின்றது.
இதனிடையே, சாரநாத் புனித பூமியிலுள்ள தமேக் ஸ்தூபியை உலக பாரம்பரிய தளமாகப் பிரகடனப்படுத்துவதற்கு அர்ப்பணிப்புடன் செயற்பட்ட இந்தியப் பிரதமர் நரேந்திர மோடி தலைமையிலான இந்திய அரசாங்கத்திற்கும், யுனெஸ்கோ பொதுச்செயலாளர் காலித் அல்-இனானி (Khaled El-Enany) அவர்களுக்கும் இலங்கை மகாபோதி சங்கத்தினதும் இலங்கை உள்ளிட்ட உலகவாழ் பௌத்த மக்களினதும் புண்ணியானுமோதனைகளுடன் கூடிய நன்றிகளைத் தெரிவிப்பதாக, இலங்கை மகாபோதி சங்கத்தின் தலைவரும், ஜப்பானின் பிரதான சங்கநாயகரும், சாஞ்சி சேதியகிரி விகாராதிபதியுமான அதிவணக்கத்துக்குரிய பாணகல உபதிஸ்ஸ நாயக்க தேரர் தெரிவித்துள்ளார்.
ஸ்ரீமத் அனகாரிக தர்மபால அவர்கள், 1931 ஆம் ஆண்டு சாரநாத் புனித பூமியில் மூலக்கந்தகுடி விகாரையைக் நிர்மாணித்து, பல நூற்றாண்டுகளாக மறைந்திருந்த இந்தப் புனித பூமியை மீண்டும் உலக பௌத்த மக்களுக்கு உரிமையாக்கித் தந்தார்.
ஸ்ரீமத் தர்மபால அல்லது சிறி தேவமித்த தர்மபால தேரர் இந்தியாவில் பௌத்தத்தை மறுமலர்ச்சி செய்வதற்கும், தம்பதிவ புனித பௌத்த தலங்களைப் பாதுகாப்பதற்கும் மேற்கொண்ட பாரிய சேவையின் இறுதி மற்றும் மிக ஆன்மீகப் பருவத்தைச் சாரநாத் புனித பூமியிலேயே கழித்தார்.
ஸ்ரீமத் தர்மபால அவர்கள் துறவறத்தில் இணைந்து உபசம்பதா பெற்றதும், இறுதியில் இறைவனடி சேர்ந்ததும் (அபGroup) சாரநாத் புனித பூமியிலாகும்.
இது தொடர்பாக மேலும் கருத்துத் தெரிவித்த பாணகல உபதிஸ்ஸ நாயக்க தேரர், "மறைந்திருந்த தமேக் ஸ்தூபியை 1835-36 காலப்பகுதியில் கண்டெடுத்தவர் சர் அலெக்சாண்டர் கன்னிங்ஹாம் ஆவார். துறவறம் பூண்பதற்காகத் தம்பதிவ சென்ற நான், வாரணாசி மகாபோதி வித்யாலயத்தில் அடிப்படைப் கல்வியைச் சாரநாத் பூமியிலிருந்தே கற்றேன். அக்காலத்தில் அங்கு தொல்பொருள் அகழ்வாராய்ச்சிகளை மேற்கொண்ட மணி என்ற தொல்பொருள் அதிகாரி எனது நண்பராவார். அவர் அகழ்வாராய்ச்சி செய்வதை நான் தினமும் பார்த்துக்கொண்டிருப்பேன். பிற்காலத்தில் தொல்பொருள் பட்டப்படிப்பை மேற்கொள்வதற்கு எனக்கு ஆர்வம் ஏற்பட்டதற்கு அவர் அகழ்வாராய்ச்சி செய்த விதத்தைப் பார்த்ததே காரணமாகும்" எனக் குறிப்பிட்டார்.